Sprinkler nedir?

Nasıl çalışır?

Yaygın kullanılan sprinkler sistemi, ısınan havanın yükselmesi prensibine dayanır. Yangından çıkan ısı tavanda birikir. Tavandaki sprinkler başlığı tasarım sıcaklığına ulaştığında cam tüp içindeki sıvı genleşir, tüp kırılır ve borudaki basınçlı su sprinkler başlığından püskürmeye başlar.

Yüksek tavanlarda tepki süresi

Sistemin tavanda biriken ısıyla devreye girmesi, yüksek tavanlı yapılarda tepki süresini uzatabilir. Tavan yüksekliği, depolama biçimi, hava hareketi, yakıt yükü ve sprinkler yerleşimi birlikte değerlendirilmelidir.

Büyük ölçekli yangın testleri

Yüksek tavanlı ve raflı depolama alanlarında gerçekleştirilen büyük ölçekli yangın testleri, sprinkler sistemlerinin performansının tavan yüksekliği, yangının konumu, su dağılımı ve sprinkler özelliklerinden önemli ölçüde etkilendiğini göstermektedir. Factory Mutual Research Corporation tarafından ABD'de gerçekleştirilen çalışmalarda, farklı sprinkler konfigürasyonlarının yangını bastırma performansı yedi büyük ölçekli yangın testiyle incelenmiştir.

Sprinkler skipping etkisi

Literatürde ayrıca “sprinkler skipping” olarak adlandırılan bir etki tanımlanmaktadır. Yangına ilk tepki veren sprinkler başlığından yayılan su damlacıkları, sıcak gaz akımlarıyla henüz aktive olmamış komşu sprinklerlere taşınabilmekte ve bu başlıkları evaporatif olarak soğutabilmektedir. Bu soğutma etkisi, komşu sprinklerlerin aktivasyon süresini uzatabilir ve bazı bölgelerde yangına ulaştırılan su miktarını azaltarak yangın kontrol performansını olumsuz etkileyebilir.

Projelendirme sınırı

Sprinkler performansı tek bir genel örnekle belirlenemez. Sistem tasarımı ve uygunluğu, yetkili yangın güvenliği uzmanları ve geçerli standartlar çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

• Ruffino, P. & DiMarzo, M. (2003). The Effect of Evaporative Cooling on the Activation Time of Fire Sprinklers. Fire Safety Science, 7, 481–492.
• Dyer, J. W. Effectiveness of Automatic Fire Sprinklers in High Ceiling Areas and the Impact of Sprinkler Skipping. University of Canterbury.
• Kung, H.-C., You, H.-Z., Brown, W. R. & Vincent, B. G. Four-Tier Array Rack Storage Fire Tests with Fast-Response Prototype Sprinklers. Factory Mutual Research Corporation.
• Early Suppression Fast Response (ESFR) Sprinkler Fire Tests. Fire Safety Science, 5, 877.